Przejdź do treści
DentInfo Porady stomatologiczne
Problemy zębowe
5 min czytania

Fluoroza zębów - co to jest? Objawy i leczenie nadmiaru fluoru

Stan, w którym dochodzi do uszkodzenia zębów i kości na skutek nadmiernego spożywania lub zewnętrznego stosowania fluoru, nazywa się fluorozą. Przy tym schorzeniu najpierw zauważysz białe plamy na szkliwie.

Gabinetowy przewodnik pacjenta Wyjaśnienie przyczyn dolegliwości, przebiegu leczenia w gabinecie oraz zasad bezpiecznej higieny i gojenia.
Cały dział: Problemy zębowe

Tekst opracowany z wykorzystaniem sztucznej inteligencji. Zasady i ograniczenia

Fluor to pierwiastek niezbędny do prawidłowego funkcjonowania człowieka. Nie jest on jednak potrzebny w dużych dawkach - wręcz przeciwnie. Wystarczą niewielkie ilości, aby zauważyć płynące z jego stosowania korzyści. Główną funkcją fluoru jest mineralizacja kości i szkliwa. Sprawia, że są one twardsze i mniej podatne na uszkodzenia. Niedobór fluoru (prowadzący do próchnicy i osteoporozy) jest równie niebezpieczny jak jego nadmiar, czyli fluoroza - choroba objawiająca się zmianami w szkliwie, a nawet w stawach i kościach. Sprawdź, jak ją rozpoznać i w jaki sposób reagować!

Czym jest fluoroza zębów?

Choroba, którą opiszemy, w pierwszej kolejności objawia się na szkliwie. Powstaje w wyniku zbyt dużego stężenia fluoru w organizmie. Pierwiastek ten może być dostarczany wraz z wodą pitną i jedzeniem, a także produktami do pielęgnacji zębów.

Fluoroza najczęściej ogranicza się do zmian w obrębie jamy ustnej. U dzieci powoduje zaburzenie:

  • rozwoju i dojrzewania zębów mlecznych;
  • powstawania zębów stałych i rozwoju szkliwa.

U dorosłych może mieć poważniejszy przebieg ogólnoustrojowy. W poważnym stadium zaawansowania, zmiany obejmują kości, stawy, a nawet układ nerwowy i narządy wewnętrzne.

Rodzaje fluorozy

Do oceny stanu schorzenia wykorzystuje się tzw. klasyfikację Deana. W tym celu dentysta bierze pod uwagę dwa zęby najbardziej dotknięte zmianami. Następnie dokonuje ich analizy na podstawie poniższej skali:

  • 0 - stan prawidłowy, gdzie powierzchnia zęba jest gładka, śliska i błyszcząca;
  • 1 - fluoroza wątpliwa, przy której mogą pojawiać się niewielkie białe plamki na szkliwie;
  • 2 - fluoroza bardzo łagodna - objawia się białymi, matowymi plamami, które zajmują mniej niż 1/4 powierzchni zęba;
  • 3 - łagodna fluoroza - powyższe zmiany obejmują połowę zęba;
  • 4 - umiarkowana fluoroza - na zębach wyraźnie widoczne są uszkodzenia i brązowe plamy;
  • 5 - fluoroza ciężka - zmiany na szkliwie obejmują całe zęby. Zauważalne są ciemne plamy, zagłębienia, a nawet zmiany kształtu zębów.

Nadmiar fluoru na zębach - przyczyny

Fluoroza spowodowana jest dostarczaniem do organizmu zbyt dużej ilości fluoru. Gdzie znajduje się ten pierwiastek? Jest to często spotykany dodatek do past do zębów, płukanek i innych produktach przeznaczonych do higieny jamy ustnej. Problem ten częściej występuje u dzieci, ponieważ często celowo lub przypadkiem połykają one pastę, zamiast ją wypluwać. Fluor jest obecny w pożywieniu, m.in. w rybach morskich, czarnej herbacie, serze żółtym, szynce wieprzowej i pieczywie żytnim. Najlepiej sprawdzić także stężenie fluoru w wodzie, którą pijesz - czasem można spotkać jego spore ilości.

Zalecana dawka fluoru w paście do zębów, płukankach i diecie

Fluor w niewielkich ilościach ma bardzo korzystne działanie na stan jamy ustnej. Pomaga odbudować niewielkie uszkodzenia w szkliwie, zwiększa odporność na próchnicę, wzmacnia szkliwo i wspomaga mineralizację zębów. Regularnie stosując fluor, zwiększasz odporność swoich zębów na działanie kwasów organicznych.

Kiedy fluor staje się niebezpieczny? Zalecana dzienna dawka dla dzieci i młodzieży wynosi około 0,25-2 mg tego składnika. Natomiast bezpieczna dobowa ilość dla dorosłych wynosi 1,5-4 mg. Standardowo nie zaleca się przekraczania dawki 1-2 mg dziennie.

Kiedy należy być ostrożnym lub unikać fluoru?

Nie sięgaj po środki wzbogacone o fluor, jeżeli regularnie stosujesz do gotowania fluorkowanej soli kuchennej. Nie będzie potrzebna jego suplementacja, jeśli w spożywanej przez ciebie wodzie stężenie jonów fluorkowych wynosi 0,7 mg lub więcej. Jest to zawartość w zupełności wystarczająca. Pamiętaj, że granica pomiędzy leczniczą a toksyczną dawką fluoru jest dość cienka. Zdecydowanie lepiej zachować umiar i stan lekkiego niedoboru niż regularnego przedawkowania tej substancji.

Fluor powinien być dawkowany ze szczególną ostrożnością osobom cierpiącym na:

  • niewydolność nerek;
  • niewydolność wątroby;
  • czynną chorobę wrzodową żołądka i dwunastnicy;
  • osteomalację.

Jego ilość w diecie powinny też ograniczyć kobiety ciężarne.

Objawy fluorozy

Nadmierna ekspozycja na fluor prowadzi do demineralizacji szkliwa zębów. Fluoroza najczęściej atakuje zęby przedtrzonowe, siekacze i kły, a następnie drugie trzonowe. Do typowych objawów fluorozy łagodnej należą:

  • uszkodzenia i widoczne ubytki szkliwa;
  • matowa i chropowata powierzchnia zębów;
  • osłabienie, a nawet kruszenie się zębów;
  • występowanie pasm przebarwień w kolorze kredowobiałym albo brunatnym;
  • zmiany kształtu zębów;
  • nasilona w zębach próchnica.

Czym skutkuje poważny stan tego rodzaju?

Spożycie zbyt dużej ilości fluoru powoduje objawy ogólnoustrojowe - nie tylko zmiany w obrębie jamy ustnej. Zatrucie tym pierwiastkiem i długo trwającej fluorozy umiarkowanej lub ciężkiej przyczynia się do powstawania takich dolegliwości, jak:

  • bóle brzucha;
  • nudności i wymioty;
  • biegunka;
  • bóle kości, mięśni i stawów;
  • zniekształcenia kości;
  • bóle głowy;
  • osłabienie organizmu;
  • apatia;
  • zaburzenia w gospodarce elektrolitowej;
  • parestezje i drżenia mięśni;
  • uszkodzenie błony śluzowej i nieżyt nosa;
  • zapalenie dziąseł;
  • uszkodzenie wątroby i nerek.

Sporadyczne przedawkowanie fluoru oznacza chwilowe zaczerwienienie skóry. Objaw ten powinien dość szybko ustąpić po przywróceniu prawidłowego stężenia tej substancji.

Leczenie fluorozy

Leczenie fluorozy wymaga wizyty w gabinecie stomatologicznym. W pierwszej kolejności należy uzupełnić powstałe w zębach ubytki specjalnymi materiałami - kompozytem lub hydroksyapatytem. Pomagają one odbudować szkliwo i przywrócić prawidłową mineralizację zębów. Jeżeli doszło do bardzo poważnych zmian, można zastosować ścieranie szkliwa, wybielanie zębów lub założenie licówek.

Możesz wspomóc leczenie stomatologiczne w domu - używaj pasty bez fluoru i przyjrzyj się ilości tego pierwiastka w swojej diecie. Postaraj się możliwie jak najbardziej ograniczyć jego stosowanie. Podczas leczenia fluorozy bardzo istotna jest też prawidłowa higiena jamy ustnej, która obejmuje dokładne szczotkowanie, a także nitkowanie i płukanie.

Dieta jako sposób na fluorozę

Podczas procesu powrotu do zdrowia ważna jest też dieta, która powinna dostarczać dużych ilości wapnia. Zadbaj o to, by w twoim jadłospisie pojawiły się takie produkty jak:

  • mleko;
  • jogurt naturalny;
  • twaróg;
  • ser żółty;
  • migdały;
  • soja;
  • fasola;
  • tofu;
  • natka pietruszki;
  • jarmuż;
  • sardynki;
  • rodzynki;
  • produkty zbożowe pełnoziarniste.

Fluor jest bardzo przydatny do utrzymania zdrowia i higieny jamy ustnej, a także estetycznego uśmiechu. Jednak pamiętaj, że jego nadmiar zaburza rozwój zębów u dzieci. Zaawansowana fluoroza powoduje trwałe przebarwienia i uszkodzenia zębów, a nawet kości i stawów. Nie oznacza to jednak, że powinieneś całkowicie unikać tego pierwiastka. W celu zachowania zdrowia zębów i kości należy zachować umiar w spożywaniu i stosowaniu fluoru. Na szczęście nowa stomatologia dysponuje narzędziami i metodami, które umożliwiają skuteczne leczenie fluorozy.

Uwaga! Tylko stomatolog może rozpoznać i leczyć infekcje oraz stany zapalne zębodołu i przyzębia. Domowe sposoby służą wyłącznie doraźnemu złagodzeniu dolegliwości przed wizytą w gabinecie.

Zobacz także