Fluoroza zębów - co to jest? Objawy i leczenie nadmiaru fluoru
Stan, w którym dochodzi do uszkodzenia zębów i kości na skutek nadmiernego spożywania lub zewnętrznego stosowania fluoru, nazywa się fluorozą. Przy tym schorzeniu najpierw zauważysz białe plamy na szkliwie.
Tekst opracowany z wykorzystaniem sztucznej inteligencji. Zasady i ograniczenia
Fluor to pierwiastek niezbędny do prawidłowego funkcjonowania człowieka. Nie jest on jednak potrzebny w dużych dawkach - wręcz przeciwnie. Wystarczą niewielkie ilości, aby zauważyć płynące z jego stosowania korzyści. Główną funkcją fluoru jest mineralizacja kości i szkliwa. Sprawia, że są one twardsze i mniej podatne na uszkodzenia. Niedobór fluoru (prowadzący do próchnicy i osteoporozy) jest równie niebezpieczny jak jego nadmiar, czyli fluoroza - choroba objawiająca się zmianami w szkliwie, a nawet w stawach i kościach. Sprawdź, jak ją rozpoznać i w jaki sposób reagować!
Czym jest fluoroza zębów?
Choroba, którą opiszemy, w pierwszej kolejności objawia się na szkliwie. Powstaje w wyniku zbyt dużego stężenia fluoru w organizmie. Pierwiastek ten może być dostarczany wraz z wodą pitną i jedzeniem, a także produktami do pielęgnacji zębów.
Fluoroza najczęściej ogranicza się do zmian w obrębie jamy ustnej. U dzieci powoduje zaburzenie:
- rozwoju i dojrzewania zębów mlecznych;
- powstawania zębów stałych i rozwoju szkliwa.
U dorosłych może mieć poważniejszy przebieg ogólnoustrojowy. W poważnym stadium zaawansowania, zmiany obejmują kości, stawy, a nawet układ nerwowy i narządy wewnętrzne.
Rodzaje fluorozy
Do oceny stanu schorzenia wykorzystuje się tzw. klasyfikację Deana. W tym celu dentysta bierze pod uwagę dwa zęby najbardziej dotknięte zmianami. Następnie dokonuje ich analizy na podstawie poniższej skali:
- 0 - stan prawidłowy, gdzie powierzchnia zęba jest gładka, śliska i błyszcząca;
- 1 - fluoroza wątpliwa, przy której mogą pojawiać się niewielkie białe plamki na szkliwie;
- 2 - fluoroza bardzo łagodna - objawia się białymi, matowymi plamami, które zajmują mniej niż 1/4 powierzchni zęba;
- 3 - łagodna fluoroza - powyższe zmiany obejmują połowę zęba;
- 4 - umiarkowana fluoroza - na zębach wyraźnie widoczne są uszkodzenia i brązowe plamy;
- 5 - fluoroza ciężka - zmiany na szkliwie obejmują całe zęby. Zauważalne są ciemne plamy, zagłębienia, a nawet zmiany kształtu zębów.
Nadmiar fluoru na zębach - przyczyny
Fluoroza spowodowana jest dostarczaniem do organizmu zbyt dużej ilości fluoru. Gdzie znajduje się ten pierwiastek? Jest to często spotykany dodatek do past do zębów, płukanek i innych produktach przeznaczonych do higieny jamy ustnej. Problem ten częściej występuje u dzieci, ponieważ często celowo lub przypadkiem połykają one pastę, zamiast ją wypluwać. Fluor jest obecny w pożywieniu, m.in. w rybach morskich, czarnej herbacie, serze żółtym, szynce wieprzowej i pieczywie żytnim. Najlepiej sprawdzić także stężenie fluoru w wodzie, którą pijesz - czasem można spotkać jego spore ilości.
Zalecana dawka fluoru w paście do zębów, płukankach i diecie
Fluor w niewielkich ilościach ma bardzo korzystne działanie na stan jamy ustnej. Pomaga odbudować niewielkie uszkodzenia w szkliwie, zwiększa odporność na próchnicę, wzmacnia szkliwo i wspomaga mineralizację zębów. Regularnie stosując fluor, zwiększasz odporność swoich zębów na działanie kwasów organicznych.
Kiedy fluor staje się niebezpieczny? Zalecana dzienna dawka dla dzieci i młodzieży wynosi około 0,25-2 mg tego składnika. Natomiast bezpieczna dobowa ilość dla dorosłych wynosi 1,5-4 mg. Standardowo nie zaleca się przekraczania dawki 1-2 mg dziennie.
Kiedy należy być ostrożnym lub unikać fluoru?
Nie sięgaj po środki wzbogacone o fluor, jeżeli regularnie stosujesz do gotowania fluorkowanej soli kuchennej. Nie będzie potrzebna jego suplementacja, jeśli w spożywanej przez ciebie wodzie stężenie jonów fluorkowych wynosi 0,7 mg lub więcej. Jest to zawartość w zupełności wystarczająca. Pamiętaj, że granica pomiędzy leczniczą a toksyczną dawką fluoru jest dość cienka. Zdecydowanie lepiej zachować umiar i stan lekkiego niedoboru niż regularnego przedawkowania tej substancji.
Fluor powinien być dawkowany ze szczególną ostrożnością osobom cierpiącym na:
- niewydolność nerek;
- niewydolność wątroby;
- czynną chorobę wrzodową żołądka i dwunastnicy;
- osteomalację.
Jego ilość w diecie powinny też ograniczyć kobiety ciężarne.
Objawy fluorozy
Nadmierna ekspozycja na fluor prowadzi do demineralizacji szkliwa zębów. Fluoroza najczęściej atakuje zęby przedtrzonowe, siekacze i kły, a następnie drugie trzonowe. Do typowych objawów fluorozy łagodnej należą:
- uszkodzenia i widoczne ubytki szkliwa;
- matowa i chropowata powierzchnia zębów;
- osłabienie, a nawet kruszenie się zębów;
- występowanie pasm przebarwień w kolorze kredowobiałym albo brunatnym;
- zmiany kształtu zębów;
- nasilona w zębach próchnica.
Czym skutkuje poważny stan tego rodzaju?
Spożycie zbyt dużej ilości fluoru powoduje objawy ogólnoustrojowe - nie tylko zmiany w obrębie jamy ustnej. Zatrucie tym pierwiastkiem i długo trwającej fluorozy umiarkowanej lub ciężkiej przyczynia się do powstawania takich dolegliwości, jak:
- bóle brzucha;
- nudności i wymioty;
- biegunka;
- bóle kości, mięśni i stawów;
- zniekształcenia kości;
- bóle głowy;
- osłabienie organizmu;
- apatia;
- zaburzenia w gospodarce elektrolitowej;
- parestezje i drżenia mięśni;
- uszkodzenie błony śluzowej i nieżyt nosa;
- zapalenie dziąseł;
- uszkodzenie wątroby i nerek.
Sporadyczne przedawkowanie fluoru oznacza chwilowe zaczerwienienie skóry. Objaw ten powinien dość szybko ustąpić po przywróceniu prawidłowego stężenia tej substancji.
Leczenie fluorozy
Leczenie fluorozy wymaga wizyty w gabinecie stomatologicznym. W pierwszej kolejności należy uzupełnić powstałe w zębach ubytki specjalnymi materiałami - kompozytem lub hydroksyapatytem. Pomagają one odbudować szkliwo i przywrócić prawidłową mineralizację zębów. Jeżeli doszło do bardzo poważnych zmian, można zastosować ścieranie szkliwa, wybielanie zębów lub założenie licówek.
Możesz wspomóc leczenie stomatologiczne w domu - używaj pasty bez fluoru i przyjrzyj się ilości tego pierwiastka w swojej diecie. Postaraj się możliwie jak najbardziej ograniczyć jego stosowanie. Podczas leczenia fluorozy bardzo istotna jest też prawidłowa higiena jamy ustnej, która obejmuje dokładne szczotkowanie, a także nitkowanie i płukanie.
Dieta jako sposób na fluorozę
Podczas procesu powrotu do zdrowia ważna jest też dieta, która powinna dostarczać dużych ilości wapnia. Zadbaj o to, by w twoim jadłospisie pojawiły się takie produkty jak:
- mleko;
- jogurt naturalny;
- twaróg;
- ser żółty;
- migdały;
- soja;
- fasola;
- tofu;
- natka pietruszki;
- jarmuż;
- sardynki;
- rodzynki;
- produkty zbożowe pełnoziarniste.
Fluor jest bardzo przydatny do utrzymania zdrowia i higieny jamy ustnej, a także estetycznego uśmiechu. Jednak pamiętaj, że jego nadmiar zaburza rozwój zębów u dzieci. Zaawansowana fluoroza powoduje trwałe przebarwienia i uszkodzenia zębów, a nawet kości i stawów. Nie oznacza to jednak, że powinieneś całkowicie unikać tego pierwiastka. W celu zachowania zdrowia zębów i kości należy zachować umiar w spożywaniu i stosowaniu fluoru. Na szczęście nowa stomatologia dysponuje narzędziami i metodami, które umożliwiają skuteczne leczenie fluorozy.

